Feb 04 2010
Apekty przemocy
Można wyróżnić także cztery aspekty przemocy:
Po pierwsze – przemoc jest związana z intencjonalnym działaniem sprawcy, jest skutkiem takiego działania. To nie oznacza, ze musi w nie być jasno i wyraźnie wpisana premedytacja, żeby kogoś skrzywdzić. Chodzi o to, ze przemoc wylania się z działań, których kierunek zmierza w stronę przemocy. Po drugie – przemoc jest związana z naruszaniem praw lub dóbr osobistych, a wiec jakaś osoba jest uznana za ofiarę, przy czym kwestia podziału na ofiarę i sprawce wcale nie jest taka jednoznaczna. Cześć praw ludzkich jest opisywana przy pomocy dokumentów humanistycznych, które nie wchodzą w skład systemów prawnych, tylko są częścią dorobku kulturowego społeczności. Czasami jest to sprawa obyczajów, jednak obyczaje często wchodzą w kolizje z prawami i na przykład akceptują -naruszanie praw dziecka, jak choćby jego prawa do miłości, szacunku, opieki, bezpieczeństwa.
Po trzecie – przemoc jest związana z osłabieniem lub brakiem zdolności do samoobrony u jednej ze stron. Zakłada się, ze to kobieta jest słabsza od mężczyzny i -oczywiście – w sporej części przypadków to założenie się potwierdza, ale nie zawsze. Nie zawsze, bowiem w końcowym efekcie walki decyduje różnica siły fizycznej i nie wszystkie kobiety są fizycznie słabsze od mężczyzn, którzy mogą być na przykład pijani, chorzy albo starzy.
Uważna obserwacja tego, co dzieje się w małżeństwach alkoholików, pokazała, ze tradycyjny model żony alkoholika – bitej, kopanej i poniżanej – pasuje tylko do jednej trzeciej przypadków, gdy w jednej trzeciej jest odwrotnie: to panie kopia i bija ledwie trzymającego się na nogach, wiecznie pijanego faceta. Tak wiec często to, kto w końcowym efekcie zostaje zidentyfikowany jako ofiara, wynika nie z wstępnie stwierdzonej nierównowagi siły, tylko z tego, ze zdolność samoobrony jednej ze stron została złamana. I to nie tylko albo nie przede wszystkim na skutek przewagi fizycznej czy psychicznej tej osoby, która została sprawca, ale zaniedbań czy deficytu systemu wsparcia. Przyglądając się zjawiskom przemocy i od czasu do czasu dostrzegamy takie przypadki, w których do pewnego momentu w zmaganiach miedzy mężem a żona, miedzy siostrami czy miedzy córka a starzejąca się matka – gdzie tez zdarza się przemoc – istniała równowaga sil. Nie można było rozstrzygnąć, kogo będziemy rozpatrywać jako ofiarę, a kogo jako sprawce. Później cos naruszyło równowagę sil, na przykład choroba, ruszyła reakcja lawinowa i stało się ewidentne, kto przede wszystkim jest krzywdzony, a kto ma przewagę.
Ważnym rodzajem przemocy rodzinnej nie jest tylko przemoc miedzy małżonkami czy przemoc rodziców nad dziećmi, ale tez dzieci nad rodzicami. W Polsce w bardzo wielu rodzinach dzieci są sprawcami przemocy wobec swoich starszych rodziców. Są to rzeczy bardzo dramatyczne, ukrywane i, gdy wejrzy się głębiej, obraz staje się coraz bardziej złożony i coraz ważniejsze staje się rozpoznanie zdolności do samoobrony czy równowagi sil w rodzinie. Po czwarte – przemoc jest związana z powodowaniem szkód osobistych. W wielu przypadkach szkody spowodowane przemocą są oczywiste, jednak nie zawsze umiemy je zobaczyć. Czasem nie dostrzegają ich same ofiary, na przykład jeśli wmówimy im, ze stało się to dla ich dobra albo było wyrazem troski czy miłości. Zdarza się, ze określenie szkód wymaga uważnego i wnikliwego rozpoznania świata wewnętrznego ofiary.